حسن ابراهيم حسن ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )

707

تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى )

آباد كرد و خدمتگران و مؤذنان و قاريان و امامان جماعت را مقررى داد و باروى شهر را اصلاح كرد و مردم ديگر را به تعمير بناهاى نيمه ويران واداشت و كسانى را كه توانائى نداشتند بمال مدد داد و محلات دو طرف دجله را تزيين كرد و ميدانها و گردشگاهها پديد آورد و چنان كه ابن مسكويه گويد : " ويرانه‌ها از آن پس كه لانه سگان و جاى لاشه و زباله بود پر از گل و سبزه و آباد شد و براى آن از فارس و ديگر شهرها نهال آوردند . " عضد الدوله بفرمود تا نهرهاى ويران را از پس مدتها كه متروك بود از نو حفر كردند . پل بغداد را مرمت كرد و دو سوى آن جان‌پناهها برآورد و نگهبانان بر آن گماشت . راه عراق تا مكه را بساخت و حرم على و حسين را تعمير كرد در سمت غربى بغداد بيمارستانى بنا كرد و طبيبان و خدمتگران گماشت و هر چه بايسته آن بود فراهم آورد . " كارهاى عضد الدوله همه اين نبود كه بفارس و خوزستان نيز عمارتهاى كرد و سدها ساخت و مالها خرج كرد و نگهبانها گماشت كه شبانه روز مراقبت آن كنند . اميران و خليفگان مصر نيز به عمران و بنيان رغبت داشتند بدوران ابن طولون كه شهر عسكر بر پيروان او تنگ شده بود براى اقامت خويش در زمينهاى بيرون قصرى بساخت و ميدانى بزرگ روبروى آن طرح كرد و سرداران و بزرگان دولتش هر يك قطعه زمينى براى ساختمان خط كشيدند و شهر " قطايع " پديد آمد كه مردم مختلف از نوبه و سودان و روم در آن مقر گرفتند و هر ناحيه بنام ساكنانش شهرت يافت براى اهل صنعت نيز محله‌ها بود و شهر آبادى گرفت و بزرگ شد و به فسطاط پيوست و قصر ابن طولون را كه مجاور ميدان بزرگ بود ميدان گفتند . و هم در اينشهر ابن طولون سومين مسجد معتبر مصر را بنيان نهاد و مسجد ديگر جامع عمرو و مسجد عسكر بود و ابن بنا را از آنرو كرد كه مسجد عسكر كوچك بود و شهر نو را مسجدى بايسته بود كه در آن نماز كنند و علوم دين آموزند و در مسائل مهم گفتگو كنند و قاضيان در آن بفتوى نشينند . مسجد قطايع بسال 265 تمام شد و قاضى به كار را بامامت آن برگزيدند .